W ostatnich latach obserwuje się wzrost świadomości żywieniowej konsumentów i trend na prowadzenie zdrowego stylu życia. Coraz większa część z nas zwraca uwagę na jakość spożywanej żywności. Rolnictwo ekologiczne jest jedną z odpowiedzi na potrzeby współczesnego konsumentów. Wiele źródeł naukowych wykazało, że żywność ekologiczna jest postrzegana jako żywność wysokiej jakości, a liczne badania naukowe to potwierdzają. Trzeba jednak zaznaczyć, że żywnością ekologiczną można nazwać tylko taką, która spełnia wymogi szeregu regulacji prawnych i producent posiada na tą żywność certyfikat, który został wydany przez upoważnioną jednostkę certyfikującą.
Żywność ekologiczna pochodzi z gospodarstw, w których rolnicy muszą przestrzegać wielu ściśle określonych zasad podczas jej wytwarzania. Produkcja żywności ekologicznej podlega kontroli na każdym etapie: podczas uprawy polowej, w trakcie przechowywania, przetwarzania i dystrybucji. Cały ten proces przebiega zgodnie z zasadami dbałości o środowisko naturalne, zwłaszcza o jakość wody i gleby, a także o utrzymanie bioróżnorodności roślin i zwierząt. W gospodarstwach ekologicznych zabronione jest stosowanie syntetycznych pestycydów i syntetycznych nawozów mineralnych, a dozwolone są wyłącznie naturalne środki ochrony roślin i naturalne nawozy organiczne, takie jak nawozy zielone, komposty i oborniki. Ekologiczny sposób hodowli zwierząt prowadzony jest wyłącznie z bardzo ograniczonym stosowaniem antybiotyków, które są dozwolone tylko w przypadku, gdy zagrożone jest życie zwierząt. Zwierzęta w hodowli ekologicznej żywione są paszami ekologicznymi i zabronione jest podawanie im organizmów modyfikowanych genetycznie (GMO) oraz produktów powstałych z ich udziałem.
Czym charakteryzuje się rolnictwo ekologiczne?
Stosowanie wyłącznie naturalnych nawozów organicznych korzystanie wpływa na jakość gleby, chroni mikroorganizmy w niej żyjące, a także poprawia jej strukturę, zwiększa jej pojemność wodną oraz zapobiega występowaniu erozji. Rolnictwo ekologiczne wspiera więc ekosystemy rolnicze i całe krajobrazy.
Przetwarzanie surowców ekologicznych zostaje ograniczone do niezbędnego minimum i odbywa się przy użyciu naturalnych substancji oraz wykorzystaniu metod biologicznych, mechanicznych i fizycznych. Stosowanie naturalnych metod przetwarzania sprawia, że przetwory ekologiczne mają wysoki, zbilansowany poziom składników odżywczych i zachowują swój pierwotny smak oi zapach.
Liczne dowody naukowe dowodzą, że żywność wytwarzana w gospodarstwach ekologicznych na ogół przewyższa żywność konwencjonalną zawartością składników odżywczych, szczególnie związków biologicznie czynnych. Wywiera to korzystny wpływ na zdrowie konsumentów. Badania naukowe wykazały, że regularna konsumpcja żywności ekologicznej wiąże się z ograniczeniem występowania niektórych chorób i poprawą ogólnego stanu zdrowia.
Główną cechą charakterystyczną dla ekologicznego chowu zwierząt jest dbałość rolników o dobrostan zwierząt gospodarskich. Ekologiczny system chowu zaspokaja naturalne potrzeby zwierząt w zakresie żywienia, warunków środowiskowych oraz niezbędnej przestrzeni życiowej. Nie dopuszcza się do okaleczania, dba o odpowiednie warunki przewozu i humanitarnego uboju. Zwierzęta są utrzymywane w taki sposób, aby mogły żyć i rozwijać się z możliwością realizacji naturalnych potrzeb typowych dla danego gatunku, w otoczeniu przyrody i w warunkach jak najmniejszego stresu.
Jak rozpoznać żywność ekologiczną?
Aby mieć pewność, że żywność jest ekologiczna, należy zwrócić uwagę na oznakowania zawarte na jego opakowaniu. Na etykiecie certyfikowanej żywności ekologicznej musi zostać umieszczone unijne logo rolnictwa ekologicznego.
Dodatkowo producenci żywności ekologicznej mają obowiązek zamieścić na opakowaniu numer identyfikacyjny jednostki, której podlegają i która wydała na ten produkt certyfikat oraz miejsce pochodzenia surowców (UE, spoza UE lub UE/spoza UE).
Polscy konsumenci są coraz bardziej świadomi, jak duże znaczenie dla zdrowia ma prawidłowe odżywianie oraz jakość i sposób wytwarzania żywności. Istnieje powszechne przekonanie, że żywność o wysokiej jakości to żywność ekologiczna. Warto jednak zaznaczyć, że pewność co do ekologicznego pochodzenia produktu jest tylko wtedy, gdy jego producent posiada na ten produkt certyfikat rolnictwa ekologicznego, wydany przez upoważnioną jednostkę certyfikującą. Charakterystyczne zielone logo rolnictwa ekologicznego jest gwarancją jakości i warto go szukać na opakowaniu podczas codziennych zakupów.
Autor: Alicja Ponder
Spis piśmiennictwa:
- Grzybowska-Brzezińska M.: Świadomość ekologiczna konsumentów a ich zachowania na rynku żywności. 2011
- Tyburski J., Żakowska-Biemans S.: Wprowadzenie do rolnictwa ekologicznego. Wydawnictwo SGGW, 168: 191–195, 2007
- Sustainable Food Systems Programme; 2016. [https://www.unep.org/10yfp/ programmes/sustainable-food-systems-programme]
- The World of Organic Agriculture. Statistics and emerging trends. Frick and Bonn: FiBL and IFOAM – organics international; 2017
- Council of the European Union: Council Regulation No 834/2007 of 28 June 2007 on organic production and labelling of organic products and repealing Regulation (EEC) No 2092/91. In: Off J Eur Union 2007
- European Commission: Commission Regulation (EC) No 889/2008 of 5 September 2008 laying down detailed rules for the implementation of Council Regulation (EC) No 834/2007 on organic production and labelling of organic products with regard to organic production, labelling and control. In: Off J Eur Union 2008
- Willer H, Schaack D, Lernoud J: Organic Farming and Market Development in Europe and the European Union. In: The World of Organic Agriculture Statistics and Emerging Trends 2017. Edited by Willer H, Lernoud J. Frick and Bonn: FiBL and IFOAM; 2017
- Rigby D., Cáceres D.: Organic farming and the sustainability of agricultural systems. Agricultural systems,68(1), 21-40, 2001
- Sołtysiak U.: Ekologiczna produkcja żywności-międzynarodowe uwarunkowania prawne. Przemysł Fermentacyjny i Owocowo-Warzywny, 44(10), 33-36, 2000
- Stockdale E.A., Lampkin N.H., Hovi M., Keatinge R., Lennartsson E.K.M., Macdonald D. W., Watson C.A.: Agronomic and environmental implications of organic farming systems. Advances in Agronomy,70, 261-327, 2001
- Stolze M., Piotr A., Häring A.M., Dabbert S.: Environmental impacts of organic farming in Europe.Universität Hohenheim, Stuttgart-Hohenheim, 2000
- Średnicka D., Kazimierczak R., Rembiałkowska M.E. Zasady przetwórstwa żywności ekologicznej. Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego (B 825), 19/35, 89-93, 2009
