Wpływ konsumpcji żywności ekologicznej na zdrowie

Liczne źródła naukowe wykazują, że regularne spożycie żywności ekologicznej może przynieść wiele korzyści zdrowotnych. Wyniki badań naukowych donoszą, że konsumpcja ekożywności może przyczynić się do zmniejszenia ryzyka występowania schorzeń, takich jak wrodzone wady u dzieci, dysfunkcje metaboliczne, choroby układu krążenia i skóry czy nowotwory. Jednocześnie zaobserwowano, że konsumenci, którzy regularnie spożywają żywność pochodzenia ekologicznego na ogół mają lepsze wzorce żywieniowe. Ich sposób odżywiania jest zazwyczaj bardziej zbliżony do zalecanego przez dietetyków. Spożywają oni więcej porcji warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i mniej mięsa. Dodatkowo osoby, które regularnie kupują żywność ekologiczną, są również bardziej aktywne fizycznie.

W ostatnim czasie w wielu pracach przeglądowych dokonano analizy wyników badań dotyczących związku pomiędzy konsumpcją żywności ekologicznej a zdrowiem człowieka. W kilku badaniach odnotowano mniejszą częstość występowania alergii, w tym chorób atopowych skóry u dzieci, które regularne spożywały żywność ekologiczną. Z badań naukowych wynika również, że wskaźnik masy ciała (BMI – Body Mass Index) osób, które są regularnymi konsumentami żywności eko, był niższy w porównaniu do osób sporadycznie lub bardzo rzadko sięgających po produkty ekologiczne. Wskazuje to, że konsumenci ekologiczni mają bardziej prawidłową masę ciała i mniejszą nadwagę niż konsumenci konwencjonalni. Dodatkowo wykazano zmniejszenie ryzyka występowania otyłości o 31% u osób spożywających regularnie żywność ekologiczną.

Inne badania naukowe wykazały, że u konsumentów żywności ekologicznej w porównaniu do osób spożywających żywność konwencjonalną rzadziej występowały choroby, takie jak nadciśnienie, syndrom metaboliczny, cukrzyca typu 2 i choroby układu krążenia oraz zakłócenia erekcji u mężczyzn czy stan przed rzucawkowy u kobiet w ciąży. Dzieci matek będących regularnymi konsumentkami żywności ekologicznej rzadziej zapadały na spodziectwo, alergie skórne czy zapalenie ucha środkowego. Badania brytyjskie i francuskie dowiodły ponadto, że regularni konsumenci żywności ekologicznej istotnie rzadziej chorują na nowotwory ogółem i nowotwory układu chłonnego oraz post-menopauzalne nowotwory piersi. Z kolei badania duńskie dowiodły, że konsumenci ekologiczni istotnie rzadziej zapadali na raka żołądka w porównaniu z konsumentami konwencjonalnymi.  

W ekologicznej uprawie roślin zabronione jest stosowanie syntetycznych pestycydów, co prowadzi do ograniczenia narażenia konsumentów produktów ekologicznych na pozostałości tych środków chemicznych. Zmniejsza to również ekspozycję na ich działanie wśród pracowników rolnych i pobliskich mieszkańców. Obawy związane ze stosowaniem syntetycznych pestycydów dotyczą przede wszystkim skutków długotrwałego narażenia. Ochrona roślin w rolnictwie ekologicznym opiera się głównie na naturalnych metodach, takich jak stosowanie odmian odpornych na szkodniki i choroby, kontrola biologiczna z wykorzystaniem naturalnych wrogów szkodników, płodozmian i uprawa współrzędna. W związku z tym metody ochrony roślin stosowane w rolnictwie ekologicznym są korzystne zarówno dla środowiska naturalnego jak też dla zdrowia człowieka.

Ma to wpływ nie tylko na konsumentów, ale także na producentów. Wyniki nowej pracy przeglądowej wyraźnie pokazały, że rolnicy ekologiczni mieli globalnie lepsze zdrowie psychiczne i fizyczne niż rolnicy konwencjonalni.

Podsumowując możemy stwierdzić, że rolnictwo ekologiczne zapewnia nie tylko dobry stan środowiska naturalnego, ale również produkcję żywności wysokiej jakości, której regularna konsumpcja może w pozytywny sposób wpływać na zdrowie człowieka.

Autorzy: Ewa Rembiałkowska, Alicja Ponder

Spis piśmiennictwa:

1. Alfano CM, Day JM, Katz ML, Herndon JE 2nd, Bittoni MA, Oliveri JM, Donohue K, Paskett ED. Exercise and dietary change after diagnosis and cancer-related symptoms in long-term survivors of breast cancer: CALGB 79804. Psycho-Oncology. 2009;18(2):128–33.
2. Alfven T, Braun-Fahrlander C, Brunekreef B, von Mutius E, Riedler J, Scheynius A, van Hage M, Wickman M, Benz MR, Budde J, et al. Allergic diseases and atopic sensitization in children related to farming and anthroposophic lifestyle–the PARSIFAL study. Allergy. 2006;61(4):414–21.
3. Andersen, J. L. M., Frederiksen, K., Hansen, J., Kyrø, C., Overvad, K., Tjønneland, A., … & Raaschou-Nielsen, O. (2023). Organic food consumption and the incidence of cancer in the Danish diet, cancer and health cohort. European Journal of Epidemiology, 1-11.Normy żywienia dla populacji Polski, Pod redakcją Mirosława Jarosza, Instytut  Żywności i Żywienia. 2017.
4. Arvola A, Vassallo M, Dean M, Lampila P, Saba A, Lahteenmaki L, Shepherd R. Predicting intentions to purchase organic food: the role of affective and moral attitudes in the theory of planned behaviour. Appetite. 2008;50(2–3): 443–54.
5. Baudry J, Mejean C, Alles B, Peneau S, Touvier M, Hercberg S, Lairon D, Galan P, Kesse-Guyot E. Contribution of organic food to the diet in a large sample of French adults (the NutriNet-Sante cohort study). Nutrients. 2015; 7(10):8615–32.
6. Baudry J, Mejean C, Peneau S, Galan P, Hercberg S, Lairon D, Kesse-Guyot E. Health and dietary traits of organic food consumers: results from the NutriNet-Sante study. Br J Nutr. 2015;114(12):2064–73.
7. Baudry J, Touvier M, Alles B, Peneau S, Mejean C, Galan P, Hercberg S, Lairon D, Kesse-Guyot E. Typology of eaters based on conventional and organic food consumption: results from the NutriNet-Sante cohort study. Br J Nutr. 2016;116(4):700–9.
8. Bradbury KE, Balkwill A, Spencer EA, Roddam AW, Reeves GK, Green J, Key TJ, Beral V, Pirie K. The million women study C: organic food consumption and the incidence of cancer in a large prospective study of women in the United Kingdom. Br J Cancer. 2014;110(9):2321–6.
9. Brown E, Dury S, Holdsworth M. Motivations of consumers that use local, organic fruit and vegetable box schemes in Central England and southern France. Appetite. 2009;53(2):183–8.
10. Buscail, C., Chevrier, C., Serrano, T., Pelé, F., Monfort, C., Cordier, S., & Viel, J. F. (2015). Prenatal pesticide exposure and otitis media during early childhood in the PELAGIE mother–child cohort. Occupational and Environmental Medicine.Kesse-Guyot E, Peneau S, Mejean C, Szabo de Edelenyi F, Galan P, Hercberg S, Lairon D. Profiles of organic food consumers in a large sample of French adults: results from the Nutrinet-Sante cohort study. PLoS One. 2013;8(10): e76998.
11. Dangour AD, Lock K, Hayter A, Aikenhead A, Allen E, Uauy R. Nutritionrelated health effects of organic foods: a systematic review. Am J Clin Nutr. 2010;92(1):203–10.
12. David, L., Dambrun, M., Harrington, R., Streith, M., & Michaud, A. (2021). Psychological and physical health of organic and conventional farmers: A review. Sustainability, 13(20), 11384.
13. Eisinger-Watzl M, Wittig F, Heuer T, Hoffmann I. Customers purchasing organic food – do they live healthier? Results of the German National Nutrition Survey II. Eur J Nutr Food Saf. 2015;5(1):59–71.
14. Forman J, Silverstein J. Organic foods: health and environmental advantages and disadvantages. Pediatrics. 2012;130(5):e1406–15.
15. Hughner RS, McDonagh P, Prothero A, Shultz CJ, Stanton J. Who are organic food consumers? A compilation and review of why people purchase organic food. J Consum Behav. 2007;6(2–3):94–110.
16. Huynh, L. M., Liang, K., Osman, M. M., El-Khatib, F. M., Dianatnejad, S., Towe, M., … & Yafi, F. A. (2020). Organic diet and intermittent fasting are associated with improved erectile function. Urology, 144, 147-151.
17. Kesse-Guyot E, Baudry J, Assmann KE, Galan P, Hercberg S, Lairon D. Prospective association between consumption frequency of organic food and body weight change, risk of overweight or obesity: results from the NutriNet-Santé study. Br J Nutr. 2017;117(2):325–34.
18. Kummeling I, Thijs C, Huber M, van de Vijver LP, Snijders BE, Penders J, Stelma F, van Ree R, van den Brandt PA, Dagnelie PC. Consumption of organic foods and risk of atopic disease during the first 2 years of life in the Netherlands. Br J Nutr. 2008;99(3):598–605.
19. Mark AB, Poulsen MW, Andersen S, Andersen JM, Bak MJ, Ritz C, Holst JJ, Nielsen J, de Courten B, Dragsted LO, et al. Consumption of a diet low in advanced glycation end products for 4 weeks improves insulin sensitivity in overweight women. Diabetes Care. 2014;37(1):88–95.
20. Oates L, Cohen M, Braun L. Characteristics and consumption patterns of Australian organic consumers. J Sci Food Agric. 2012;92(14):2782–7.
21. Rist L, Mueller A, Barthel C, Snijders B, Jansen M, Simoes-Wust AP, Huber M, Kummeling I, von Mandach U, Steinhart H, et al. Influence of organic diet on the amount of conjugated linoleic acids in breast milk of lactating women in the Netherlands. Br J Nutr. 2007;97(4):735–43.
22. Smith-Spangler C, Brandeau ML, Hunter GE, Bavinger JC, Pearson M, Eschbach PJ, Sundaram V, Liu H, Schirmer P, Stave C, et al. Are organic foods safer or healthier than conventional alternatives?: a systematic review. Ann Intern Med. 2012;157(5):348–66.
23. Soltoft M, Bysted A, Madsen KH, Mark AB, Bugel SG, Nielsen J, Knuthsen P. Effects of organic and conventional growth systems on the content of carotenoids in carrot roots, and on intake and plasma status of carotenoids in humans. J Sci Food Agric. 2011;91(4):767–75.
24. Thijs C, Muller A, Rist L, Kummeling I, Snijders BE, Huber M, van Ree R, Simoes-Wust AP, Dagnelie PC, van den Brandt PA. Fatty acids in breast milk and development of atopic eczema and allergic sensitisation in infancy. Allergy. 2011;66(1):58–67.
25. Torjusen H, Brantsaeter AL, Haugen M, Alexander J, Bakketeig LS, Lieblein G, Stigum H, Naes T, Swartz J, Holmboe-Ottesen G, et al. Reduced risk of preeclampsia with organic vegetable consumption: results from the prospective Norwegian mother and child cohort study. BMJ Open. 2014; 4(9):e006143.
26. van de Vijver LP, van Vliet ME. Health effects of an organic diet–consumer experiences in the Netherlands. J Sci Food Agric. 2012;92(14):2923–7.